Գիտնականները երկու գեն են հայտնաբերել, որոնք մարդկանց հետվնասվածքային սթրեսային խանգարումների (ՀՎՍԽ) ռիսկային գոտում են դնում

Գիտնականները երկու գեն են հայտնաբերել, որոնք մարդկանց հետվնասվածքային սթրեսային խանգարումների (ՀՎՍԽ) ռիսկային գոտում են դնում

Հոդվածի առանցքում

  • «Բազմաթիվ մարդիկ կյանքի համար վտանգավոր փորձության հաղթահարումից հետո տառապում են ՀՎՍԽ-ով, ինչպիսին օրինակ պատերազմը, բռնաբարությունը կամ տարերային աղետներն են»:
  • Հյուսիսային Հայաստանի տասնյակ ընտանիքներ են համաձայնվել իրենց արյան նմուշը տալ Կալիֆորնիայի համալսարան ուղարկելու համար, որտեղ Գոեջյանն ու նրա գործընկերներն 200 անհատների ԴՆԹ-ներ են ուսումնասիրել հոգեկան խոցելիության գենետիկ հակումների տեսակետից:

Ուշադրությանն արժանի

Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանի հետազոտողները հայտանաբերել են, որ ժառանգականությունն ազդում է մարդկանց մոտ ՀՎՍԽ-ի զարգացման ռիսկի վրա:

«Բազմաթիվ մարդիկ կյանքի համար վտանգավոր փորձության հաղթահարումից հետո տառապում են ՀՎՍԽ-ով, ինչպիսին օրինակ պատերազմը, բռնաբարությունը կամ տարերային աղետներն են»,-ասել է առաջատար հեղինակ, Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանի Semel Institute for Neuroscience and Human Behavior-ի հետազոտող, դոկտոր Արմեն Գոենջյանը:

«Սակայն տրավմա վերապրած ոչ բոլորն են տառապում ՀՎՍԽ-ով: Մենք հետազոտել ենք, թե արդյոք ՀՎՍԽ-ն ունի ժառանգական հիմքեր, որոնք որոշ մարդկանց առավել խոցելի են դարձնում նմանատիպ ախտանիշների համար»,-նշեց Գոեջյանը:

1988 թվականին ամերիկահայ Գոեջյանը գնացել է Հայաստանի Սպիտակ քաղաք, 6.8 մագնիտուդանոց երկրաշարժից հետո, որը քարուքանդ արեց երկիրը: Հայ օգնության միավորման աջակցությամբ Գոեջյանն ու նրա գործընկերները օգնել են կառուցել մի քանի հոգեբուժարաններ, որոնք 21 տարի բուժել են երկրաշարժի տուժածներին:

Հյուսիսային Հայաստանի տասնյակ ընտանիքներ են համաձայնվել իրենց արյան նմուշը տալ Կալիֆորնիայի համալսարան ուղարկելու համար, որտեղ Գոեջյանն ու նրա գործընկերներն 200 անհատների ԴՆԹ-ներ են  ուսումնասիրել հոգեկան խոցելիության գենետիկ հակումների տեսակետից: 2012 թվականին  նրա խումբը հայտնաբերել է, որ ՀՎՍԽ-ն առավել տարածված էր տրավմայից փրկվածների այն խմբի մոտ, ովքեր դեպրեսիայի հետ կապված երկու գեն են կրել:

Ընթացիկ հետազոտության մեջ Գոեջյանն ու Կալիֆորնիայի համալսարանի Հասարակական առողջապահության դպրոցի դոցենտ Ջուլիա Բեյլը կենտրոնացել են երկու գենի վրա, որոնք կոչվում են COMT և TPH-2: Այս գեները կարևոր դեր են խաղում ուղեղի գործառույթներում:

COMT-ը ֆերմենտ է, որը քայքայում է դոֆամինը՝ մի նեյրոմեդիատոր, որը կառավարում է ուղեղի հաճույքի կենտրոնը, ինչպես նաև օգնում է կառավարել տրամադրությունը, մտածողությունը, ուշադրությունն ու վարքագիծը: TPH-2-ը կառավարարում է սերոտոնինի՝ տրամադրությունը, քունը և զգոնությունը կարգավորող հորմոնի արտադրությունը: Այս ամբողջը խախտվում է ՀՎՍԽ-ի դեպքում:

«Մենք զգալի կապ ենք գտել COMT-ի և TPH-2-ի ու ՀՎՍԽ-ի ախտանիշների միջև՝ ենթադրելով, որ այդ գեները նպաստում են խանգարումների առաջացման ու կայունության վրա: Մեր արդյունքները ցույց են տալիս, որ այդ գեները կրող մարդիկ  ՀՎՍԽ-ի առավել ռիսկային գոտում են գտնվում»,-ասել է Գոենջյանը:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

Write a comment