Մադլեն Օլբրայթ. ՄԱԿ-ը «պետք է գործի», եթե պետությունը չի պաշտպանում իր քաղաքացիներին

Մադլեն Օլբրայթ. ՄԱԿ-ը «պետք է գործի», եթե պետությունը չի պաշտպանում իր քաղաքացիներին

Հոդվածի առանցքում

  • Մադլեն Օլբրայթը 1997- 2001 թվականներին ԱՄՆ պետքարտուղարն էր, ղեկավարում է Հաագայի Գլոբալ արդարադատության ինստիտուտի խորհրդատվական խորհուրդը: Անցյալ շաբաթ միջազգային անվտանգության մասին նա խոսել է The European-ի հետ:
  • Ես շատ մտահոգված եմ միջազգային կարգի համար, քանի որ համակարգի վրա շատ ճնշում կա, որը պատշաճ չի անդրադարձ չի ունենում: Մենք նաև աջակցում ենք մի կարգի, որը սկսել է գործել 70 տարի առաջ: Մինչդեռ այդ ընթացքում շատ բան է փոխվել:
  • Քանի որ մենք ավելի ու ավելի շատ տեղեկատվություն ենք ստանում, թե ինչ է կատարվում կոնկրետ պետության ներսում, հարց է առաջանում, արդյոք միջազգային հանրությունը պարտավոր է միջամտել տվյալ իրադարձությանը, եթե այն վտանգավոր է: «Եթե պետությունը չի կարողանում պաշտպանել իր քաղաքացիներին, միջազգային հանրությունը պետք է գործի»:
  • Առաջնային հարցը հետևյալն է. Արդյո՞ք Անվտանգության խորհրդի կառուցվածքը դեռ արտացոլում է 21-րդ դարի իրողությունները: Առնչվող հարցեր են. Ե՞րբ է նպատակահարմար օգտագործել վետոյի իրավունքը և ի՞նչ կարելի է անել, երբ Անվտանգության խորհուրդը չի կարողանում համաձայնության գալ: Մեզ համար շատ կարևոր է ընդունել որ ՄԱԿ-ը կենսուկան է, սակայն, աշխարհը փոխվում է և պետք է փնտրել ճշգրտումներ:
  • Երբ ավելի քան 20 տարի առաջ ես Միավորված ազգերի դեսպան էի, առաջարկեցինք, որ Գերմանիան ու Ճապոնիան դառնան մշտական ​​անդամներ: Առաջին երկիրը, որ դեմ արտահայտվեց, Իտալիան էր: Հետո չինական կողմը դժկամություն հայտնեց Ճապոնիայի միանալու հարցում: Մենք շատ անգամ ենք շոշափել այս խնդիրը, բայց երբեք համաձայնության չենք եկել:
  • Անվտանգության խորհուրդը նման է ռուբիկ-կուբիկի, շատ դժվար է ինչ-որ բանի հասնել: Բայց մենք, իրոք, պետք է ունենանք խորհուրդ, որը կարտացոլի իրական իշխանական կառույցներ:

Ուշադրությանն արժանի

Մադլեն Օլբրայթը 1997- 2001 թվականներին ԱՄՆ պետքարտուղարն էր, ղեկավարում է Հաագայի Գլոբալ արդարադատության ինստիտուտի խորհրդատվական խորհուրդը:  Անցյալ շաբաթ միջազգային անվտանգության մասին նա խոսել է The European-ի հետ:

The EuropeanՏիկին Պետքարտուղար, այս տարվա Մյունխենի անվտանգության համաժողովի կարգախոսը հարցնում էր, թե արդյոք աշխարհի կարգը փլուզվում է: Դուք կարծում եք դա չափազանցությու՞ն է, թե ընդունում եք այդ ենթադրությունը:

Օլբրայթ – Ես շատ մտահոգված եմ միջազգային կարգի համար, քանի որ համակարգի վրա շատ ճնշում կա, որը պատշաճ չի անդրադարձ չի ունենում: Մենք նաև աջակցում ենք մի կարգի, որը սկսել է գործել 70 տարի առաջ: Մինչդեռ այդ ընթացքում շատ բան է փոխվել:

The European Ի՞նչ է փոխվել և ի՞նչ  խոշոր սպառնալիքների ենք մենք այսօր դիմակայում:

Օլբրայթ – Բացակայում է մարդկանց անվտանգությունն իրենց իսկ սեփական համակարգերում: Վերջերս ես սկսել եմ մտածել մի հարցի շուրջ, թե ինչպես են անվտանգությունն ու արդարադատությունը միասին գործելու, եթե անապահովությունը շարունակում է աճել,  միևնույն ժամանակ, ավելի շատ ոչ պետական ​​դերակատարներ են իշխանություն ստանում:

The EuropeanԲայց դրսից զբաղվելով ներքաղաքական ​​խնդիրներով, օրինակ՝ միջամտելով, կասկածի տակ է դրվում պետական ​​ինքնիշխանության մեր հասկացությունը:

Օլբրայթ – Պետական ​​ինքնիշխանության ամբողջ հայեցակարգը, որը բխում է Վեստֆալյան համակարգից, շատ կարևոր է և մեր պետական ​​համակարգը կառուցվել է այս սկզբունքի շուրջ: Քանի որ մենք ավելի ու ավելի շատ տեղեկատվություն ենք ստանում, թե ինչ է կատարվում  կոնկրետ պետության ներսում, հարց է առաջանում, արդյոք միջազգային հանրությունը պարտավոր է միջամտել տվյալ իրադարձությանը, եթե այն վտանգավոր է: «Եթե պետությունը չի կարողանում պաշտպանել իր քաղաքացիներին,  միջազգային հանրությունը պետք է գործի»:

The EuropeanԿարո՞ղ եք կոնկրետ օրինակ բերել:

Օլբրայթ – Մեկը կարող է պատճառաբանել, որ մարդիկ չգիտեին, թե ինչ էր կատարվում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ: Այժմ մենք ամեն ինչ գիտենք այդ վայրագությունների մասին և հարցեր ունենք մարդու իրավունքների վերաբերյալ, նաև ինչպես են պետությունները գործում, որպեսզի պաշտպանեն իրենց ժողովրդին: Իմ անձնական տեսակետը շատ հստակ է. եթե մի պետություն չի կարողանում պաշտպանել իր քաղաքացիներին, ապա միջազգային հանրությունը պարտավոր է միջոցներ ձեռնարկել:

The EuropeanԴուք քարոզում եք պաշտպանելու պատասխանատվության շատ քննարկված հայեցակարգը:

Օլբրայթ– Այո: Եվ ես կարող եմ կրկնել. եթե պետությունը չի կատարում իր պարտականությունը, միջազգային հանրությունը պետք է գործի:

The EuropeanԲայց այդ նույն հանրությունը պարբերաբար ապացուցում է պայմանավորվածությունների հասնելու և համապատասխան քայլեր կատարելու անկարողությունը:

Օլբրայթ – Կան նման իրավիճակներում գործելու այլ ուղիներ: Օրինակ, եկեք անդրադառնանք Կոսովայի իրավիճակին,  որի մեջ ես ակտիվ մասնակցություն ունեի: Երբ ակնհայտ դարձավ, որ Անվտանգության խորհուրդը կարգելափակվի, Միացյալ Նահանգները աշխատեց ՆԱՏՕ-ի հետ, որպեսզի բազմակողմանի գործունեությամբ դադարեցնի էթնիկ զտումները, որոնք շարունակվում էին: Սա համակարգի էվոլյուցիա է, որպեսզի պարզես, թե ինչպես պետք է վարվել պետական ​​ինքնիշխանության հետ, եթե պետությունն անում է ճիշտ հակառակը և ոչ թե այն, ինչ ենթադրվում է՝ պաշտպանել  իր ժողովրդին:

The EuropeanՎերջերս Ղրիմի բռնակցման վերաբերյալ Ռուսաստանի հռետորաբանության պատճառով այդ փաստարկը երկու ուղղությամբ է շարժվում: Կրեմլը արդարացնում է միջազգային իրավունքի իր խախտումը, շեշտելով, որ Արևմուտքը չուներ ՄԱԿի մանդատը, երբ միջամտեց Կոսովոյի խնդրին:

Օլբրայթ – Կոսովոյի ու Ուկրաինայի իրադարձությունների միջև համեմատություն չկա: Կոսովոյում մարդկանց էին կոտորում, Ուկրաինայում նման բան չկար, երբ ռուսները որոշեցին  միջամտել: Ռուսներն, ըստ էության, կոտրեցին միջազգային իրավունքը բոլոր տեսանկյուններից, որպեսզի ներխուժեն մեկ այլ երկիր, գրավեն տարածք, մի բան, որ չի արվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո: Պետք է զգույշ լինել կեղծ նմանություններից:

The EuropeanԲայց այդ նմանությունն էլ ընկած է Կրեմլի դատողությունների հիմքում:

Օլբրայթ – Դուք իրավացի եք և դա ցավալի է:

The EuropeanԻ՞նչ բարեփոխումներ պետք է կատարի Անվտանգության խորհուրդը, որպեսզի զբաղվի այս զարգացող նոր աշխարհակարգով, ինչի մասին մենք խոսում ենք:

Օլբրայթ– Առաջնային հարցը հետևյալն է. Արդյո՞ք Անվտանգության խորհրդի կառուցվածքը դեռ արտացոլում է 21-րդ դարի իրողությունները: Առնչվող հարցեր են. Ե՞րբ է նպատակահարմար օգտագործել  վետոյի իրավունքը և ի՞նչ կարելի է անել, երբ Անվտանգության խորհուրդը չի կարողանում համաձայնության գալ: Մեզ համար շատ կարևոր է ընդունել որ ՄԱԿ-ը կենսուկան է, սակայն, աշխարհը փոխվում է և պետք է փնտրել  ճշգրտումներ կամ այլընտրանքներ, որոնք միջազգային հանրությանը կհարմարեցնեն այսօր մեր առջև ծառացած մարտահրավերներին:

The EuropeanԱրդյո՞ք դոնոր երկրները կատարում են ՄԱԿ-ի նկատմամբ իրենց հանձնառությունը:

Օլբրայթ – Անկեղծ ասած,  չեմ կարծում, որ բոլորը: Մարդիկ հակված են մոռանալ, որ ՄԱԿ-ը իր մասերի ամբողջությունն է, դա կազմակերպություն չէ` օժտված հատուկ հզորությամբ կամ ինքնիշխանությամբ: ՄԱԿ-ի հաջողությունը կախված է անդամ պետությունների պահվածքից:  Նրանք պարտավոր են վճարումներ կատարել և աջակցել ՄԱԿ-ի մշակած տարբեր ծրագրերին՝ լինի դա ռազմական թե տնտեսական ոլորտում:

«ՄԱԿ-ը բարեփոխումների կարիք ունի»:

The EuropeanԽաղաղություն և կայունություն ստեղծելու ՄԱԿի կարողության նկատմամբ վստահությունը նվազում է:

Օլբրայթ – Ես միշտ հավատացել եմ ՄԱԿ-ի հայեցակարգին ու անհրաժեշտությանը: Բայց այն բարեփոխումների կարիք ունի, նրա կառույցները հնացել են: ՄԱԿ-ը չպետք է գործի բռնապետության նման, որտեղ միայն իշխող արուները կարող են որոշել, անկախ կարևոր արժեքների, օրինակ՝ մարդու իրավունքների հանդեպ ունեցած իրենց դիրքորոշումից:

The EuropeanԴա ճիշտ է երկու կարևորագույն մշտական ​​անդամների՝ Չինաստանի ու Ռուսաստանի հարցում: Կա որևէ հնարավորություն ազատվելու վետոյի համակարգից, որը հանգեցնում է այդքան արգելափակումների:

Օլբրայթ – Միգուցե հնարավոր լինի համաձայնել, որ որոշ հարցերի նկատմամբ վետոն չկիրառվի: Բայց ես եղել եմ այնտեղ, գիտեմ, թե ինչպես է այն աշխատում և կարող եմ ասել, որ շատ դժվար է փոփոխություններ կատարել:

The EuropeanԳերմանիան երկար ժամանակ պայքարում է  մշտական ​​տեղի համար, բայց այդ  առաջարկի հարցում կարծես թե տեղաշարժ չկա:

Օլբրայթ – Երբ ավելի քան 20 տարի առաջ ես Միավորված ազգերի դեսպան էի, առաջարկեցինք, որ Գերմանիան ու Ճապոնիան դառնան մշտական ​​անդամներ: Առաջին երկիրը, որ դեմ արտահայտվեց, Իտալիան էր: Հետո չինական կողմը դժկամություն հայտնեց Ճապոնիայի միանալու հարցում: Մենք շատ անգամ ենք շոշափել այս խնդիրը, բայց երբեք համաձայնության չենք եկել:

The EuropeanՄյուս գաղափարը վերաբերում է միասնական եվրոպական տեղի ստեղծմանը:

Օլբրայթ – Ես դա այսպես եմ պատկերացնում. եթե ես գնամ Անվտանգության խորհրդում ԵՄ դեսպանի մոտ օգնության խնդրանքով, նա կասի «ոչ», քանի որ ԵՄ-ն դեռ չի գտել միասնական դիրքորոշում: Եթե երկու օրից գնամ նույն անձի մոտ ու խնդրեմ, նա նորից կասի «ոչ», որովհետև հիմա ԵՄ-ն ունի միասնական դիրքորոշում:

The EuropeanՆաև քիչ հավանական է, որ ֆրանսիացիները կամ բրիտանացիները զիջեն իրենց տեղերը

Օլբրայթ – Անվտանգության խորհուրդը նման է ռուբիկ-կուբիկի, շատ դժվար է ինչ-որ բանի հասնել: Բայց մենք, իրոք, պետք է ունենանք խորհուրդ, որը կարտացոլի իրական իշխանական կառույցներ:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

Write a comment