Իրանի միջուկային համաձայնագիր. Թեհրանը կարող է մեծացնել ուրանի հարստացումը

Իրանի միջուկային համաձայնագիր. Թեհրանը կարող է մեծացնել ուրանի հարստացումը

Հոդվածի առանցքում

  • Նախագահ Հասան Ռուհանին հայտարարել է, որ կպահպանի հարստացված ուրանը երկրում, այլ ոչ թե վաճառի արտերկրում: Նա նաև սպառնացել է վերսկսել հարստացված ուրանի արտադրությունը 60 օրվա ընթացքում, եթե մյուս ստորագրողները չգործեն Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ պատժամիջոցներից պաշտպանելու համար:

Ուշադրությանն արժանի

 

Իրանը կասեցրել է իր պարտավորույունները 2015 թ. Միջազգային միջուկային համաձայնագրի ներքո մեկ տարի այն լքելուց հետո:

Նախագահ Հասան Ռուհանին հայտարարել է, որ կպահպանի հարստացված ուրանը երկրում, այլ ոչ թե վաճառի արտերկրում:

Նա նաև սպառնացել է վերսկսել հարստացված ուրանի արտադրությունը 60 օրվա ընթացքում, եթե մյուս ստորագրողները չգործեն Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ պատժամիջոցներից պաշտպանելու համար:

2015-ի համաձայնագիրը նպատակաուղղված էր Իրանի միջուկային հավակնությունների կրճատմանը պատժամիջոցների ազատման փոխարեն:

Սակայն, ԱՄՆ-ն դուրս է եկել համաձայնագրից, նոր պատժամիջոցներ կիրառել, հարվածելով Իրանի տնտեսությանը և բարձրացնելով Իրանի և ԱՄՆ-ի լարվածությունները:

Իրանը մնացած կողմերին`Ֆրանսիային, Գերմանիային, Ռուսաստանին, Չինաստանին և Մեծ Բրիտանիային տեղեկացրել է իր որոշման մասին չորեքշաբթի առավոտյան:

Արտաքին գործերի նախարար Ջավադ Զարիֆը նշել է, որ Իրանը գործում է իր գործառույթների շրջանակներում:

Համաձայնգրի համաձայն, Իրանից պահանջվում է վաճառել արտասահմանում իր հարստացված ուրանը, այլ ոչ թե պահպանել այն:

Սա կարևոր է, քանի որ միջուկային զենքի արտադրության մեջ կարող են օգտագործվել նման նյութեր:

Արտերկիր վաճառելով, Իրանը կարող է շարունակել զարգացնել միջուկային էներգիան, և համաձայնության կողմերը պետք է վստահ լինեն, որ այն միջուկային զենք չի ստեղծում:

Իրանի հայտարարությունը հնչեց ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի կողմից Իրաք կատարած աննախադեպ այցից հետո, և ԱՄՆ-ի ռազմածովային ավիափոխադրիչը տեղակայվել է Պարսից Ծոցի տարածաշրջանում:

Ինչ է ասել նախագահ Ռուհանին

Պարոն Ռուհանին հայտարարել է, որ դադարեցնում է համաձայնագրի երկու մասերը, որոնք հայտնի է որպես Համատեղ գործողությունների ծրագիր (JCPOA), որ Իրանը հավատարիմ է մնացել ավելցուկային հարստացված ուրանի և ծանր ջրի վաճառքին:

Այնուհետև նա 60 օր ժամանակ է տվել եվրոպական ուժերին, Ռուսաստանին և Չինաստանին `գործարքի համար իրենց ֆինանսական և նավթային պարտավորությունները բավարարելու համար: Եթե նրանք այդպես վարվեն, Իրանը կվերսկսի վաճառքը:

Սակայն Իրանի նախագահը հավելեց. «Մենք չենք ցանկանում հեռանալ համաձայնությունից, աշխարհի բոլոր ժողովուրդները պետք է իմանան, որ այսօր JCPOA- ի վերջը չէ, դա JCPOA- ի շրջանակներում նոր քայլ է»:

Այնուամենայնիվ, նա նշել է, որ հինգ ուժերը «չափազանց վճռական արձագանք կստանան», եթե Իրանը միջուկային գործը հայտնվի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում:

Ինչպիսի արձագանք է եղել

ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը արագորեն բոլոր մյուս կողմերին կոչ արեց կատարել իրենց պարտավորությունները:

Երկուսն էլ՝ Ռուսաստանը և Չինաստանը, մեղադրում են Վաշինգտոնին համաձայնագիրը լքելու և ստեղծված իրավիճակի համար:

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյի խոսնակը նշել է, որ համաձայնությունը «վճռական է» և այն, որ Մեծ Բրիտանիան կկարողանա պահպանել այն, քանի դեռ Իրանը ստանձնել է իր պարտավորությունները:

Արտաքին գործերի նախարար Մարկ Դալլսը հայտարարել է, որ Իրանի «քայլը» «անցանկալի քայլ կլինի»:

Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարար Ֆլորենս Փարլին ֆրանսիական ԶԼՄ-ներին ասել է, որ եվրոպական ուժերը ամեն ինչ անում են, որպեսզի պահպանեն ուժի մեջ համաձայնագիրը, բայց կլինեն հետևանքներ և հնարավոր պատժամիջոցներ, եթե այն չկատարվի:

Գերմանիան շարունակում է «լիովին հավատարիմ մնալ» իր պարտավորություններին Իրանի հավատարիմ լինելու պարագայում: Դրա մասին հայտարարել է Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության մամլո քարտուղարը:

Իրանը ձգտում է խախտել դժվարին հավասարակշռությաունը `հետ քաշելով JCPOA- ի որոշ սահմանափակումներից, մինչդեռ ոչ մի կերպ չփորձելով դուրս գալ դրանից:

Սա ահազանգ է և նախազգուշացում: Իրանը շարունակում է վնաս կրել կրկին ԱՄՆ-ի պատժամիջոցներից:

Այն ցանկանում է, որ եվրոպացիները հրատապ գործնական քայլեր ձեռնարկեն որոշակի օգնություն տրամադրելու համար: Եվ եթե օգնության չհասնեն, ապա Իրանը կարող է վերանայել իր ընդհանուր հավատարմությունը JCPOA- ին, որը ԱՄՆ մեկ տարի առաջ լքել է:

Սա եվրոպացիներին դնում է հսկայական երկընտրանքի առաջ: Նրանք հայատնվել են Իրանի և Թրամփի վարչակազմի միջև: Կարող են նրանք շարունակել պահպանել պայմանագիրը, եթե Իրանը լիովին չի չհամապատասխանեցնի դրա պայմաններին:

ԱՄՆ-ը, ամենայն հավանականությամբ, պնդում է, որ միջին ճանապարհ չի կարող լինել: Իրանը կամ հարգում է JCPOA- ի պայմանները, կամ ոչ:

Այս ամենի մեջ որն է եվրոպացիների դերը

Հունվարին Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան և Ֆրանսիան ստեղծեցին նոր վճարման մեխանիզմ `թույլ տալով, որ ձեռնարկությունները Իրանի հետ առևտուր անեն առանց պատժամիջոցների ենթարկվելու:

Երեք երկրները դեմ էին նախորդ տարվա նախագահ Դոնալդ Թրամփի որոշմանը ` պայմանագրից դուրս գալու մասին:

«Instex» համակարգը պետք է կենտրոնանա «օրինական առևտրով» այն ապրանքների վրա, «որի անմիջական կարիքը Իրանի ժողովուրդը ունի », օրինակ `սննդամթերք, դեղորայք և սպառողական այլ ապրանքներ, որոնք պատժամիջոցների չեն ենթարկվում:

Իրանն այժմ ուզում է, որ եվրոպացիները ավելի ընդլայնեն համակարգը:

Ինչու է ճգնաժամի մեջ միջուկային համաձայնագիրը

Նախագահ Թրամփը մեկ տարի առաջ հայտարարել էր ԱՄՆ-ը համձայնագրից դուրս բերելու մասին:

Իրանական արժույթի արժեքը իջել է նվազագույնի այն բանից հետո, երբ ռեկորդային ցածր եկամուտներ արձանագրվեցին, մեծ սղաճ և արտասահմանյան ներդրումների նվազում:

Չնայած դրան, Իրանը ստանձնել է իր պարտավորությունները համաձայնագրի վերաբերյալ, ըստ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության (ՄԱԳԱՏԷ) տեսուչների:

Ինչու է նման թշնամություն ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև:

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լարվածությունը սկիզբ է առնում Իրանի իսլամական հեղափոխության օրերից՝ 1979 թ-ից, որը դադարեցրեց արևմտամետ շահի կառավարումը և փոխարենը հաստատեց արմատական ​​հակաամերիկյան ռեժիմ:

Թրամփի վարչակազմը ցանկանում է վերանայել միջուկային համաձայնագիրը և ընդլայնել դրա շրջանակը, որպեսզի այն նաև խափանի Իրանի բալիստիկ հրթիռային ծրագիրը և Մերձավոր Արևելքում վերջինիս «չարամիտ» գործողությունները:

ԱՄՆ-ն վերջին շրջանում մեծացրել է Իրանի վրա ճնշումները, ապրիլ ամսին դիմելով երկու կարևոր քայլերի.

– Այն վերացրել է Իրանի պատժամիջոցների հարցում արտոնյալ հինգ երկրների Իրանից նավթ գնելու արտոնությունը, այդ թվում, Չինաստանը, Հնդկաստանը և Թուրքիան

– Այն սև ցուցակի մեջ է ընդգրկել Իրանի իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը՝ պաշտոնապես այն անվանելով ն օտարերկրյա ահաբեկչական խմբավորում

Այս շաբաթվա սկզբին Ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջոն Բոլթոնը հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ը ի պատասխան Իրանի գործողությունների Մերձավոր Արևելք է ուղարկել ռազմական ավիակիր որպես նախազգուշացում:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

 

 

Write a comment