Իրանը խախտում է միջուկային գործարքի պայմանները և ճնշում է գործադրում ԵՄ վրա

Իրանը խախտում է միջուկային գործարքի պայմանները և ճնշում է գործադրում ԵՄ վրա

Հոդվածի առանցքում

  • Իրանը նախազգուշացրել է հարստացված ուրանի պաշարների թույլատրելի սահմանն անցնելու մասին և նշել է, որ դա անցած տարի միջուկային գործարքից ԱՄՆ-ի դուրս գալու հետևանքն է: Թեհրանում վրդովված են, քանի որ Եվրամիության երկրները չկարողացան հակակշռել ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները: Եվրոպական առաջնորդները կոչ են արել Իրանին չխախտել գործարքի պայմանները: Նրանք կհետևեն զարգացումներին՝ տեսնելու, թե արդյոք Թեհրանը հուլիսի 7-ին լրացուցիչ խախտումներ կանի, ինչպես սպառնում է:

Ուշադրությանն արժանի

 

Իրանը խախտել է միջուկային գործարքի պայմանները առաջին անգամ և այդ քայլով ճնշում կգործադրի Եվրոպայի վրա՝ պահանջելով ավելի շատ աշխատել, որպեսզի մեղմվի ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների ազդեցությունը:

Իրանը նախազգուշացրել է հարստացված ուրանի պաշարների թույլատրելի սահմանն անցնելու մասին և նշել է, որ դա անցած տարի միջուկային գործարքից ԱՄՆ-ի դուրս գալու հետևանքն է: Թեհրանում վրդովված են, քանի որ Եվրամիության երկրները չկարողացան հակակշռել ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները:

Եվրոպական առաջնորդները կոչ են արել Իրանին չխախտել գործարքի պայմանները: Նրանք կհետևեն զարգացումներին՝ տեսնելու, թե արդյոք Թեհրանը հուլիսի 7-ին լրացուցիչ խախտումներ կանի, ինչպես սպառնում է:

Թեհրանը «Ֆարս» գործակալության միջոցով հայտնում է, որ խախտում է գործարքը՝ հարստացված ուրանի պաշարների ծավալը ավելացնելով 300 կգ-ից:

Իրանի ատոմային էներգիայի կազմակերպության մամուլի խոսնակ Բեհրուզ Քամալվանդին հայտարարել է, որ 10 օր առաջ Թեհրանը մտադիր էր գերազանցել պահեստային սահմանը: Սակայն ուրբաթ Վիեննայում կայացած հանդիպման ժամանակ Իրանը և 201-ինգործարքը ստորագրած մյուս կողմը՝ ԵՄ-ն նոր առաջարկներ է արել՝ համոզելու Թեհրանին չշարունակել սպառնալիքները:

Հանդիպման ժամանակ ԵՄ-ն հայտարարել է, որ Իրանի հետ առևտրային նոր մեխանիզմը, որը երկար ժամանակ բանակցվում էր, վերջապես հաստատվել է, և առաջին գործարքները կատարվել են:

Իրանի և Եվրամիության ներկայացուցիչները հավանաբար նորից կհանդիպեն մինչև հուլիսի 7-ը, և, հավանաբար, վճռական բանակցություններ կլինեն դիվանագիտական ճնշման պայմաններում: Իրանը սպառնացել է բարձրացնել ուրանի հարստացման համաձայնագրով սահմանված 3.7%-ի սահմանից, ինչը բավարար է առևտրային ատոմակայանի վառելիքի համար:

Ուրանը պետք է հարստանա մոտ 90%, որպեսզի դասվի զինամթերքի դասին: Սակայն, երբ երկիրը հարստացնում է ուրանը մոտ 20%-ով, գիտնականները նշում են, որ 90%-ին հասնելու համար անհրաժեշտ ժամանակը կրկնապատկվել է: Իրանը նախկինում ուրան հարստացել է մինչև 20%:

Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Ջերեմի Հանթը հայտարարել է, որ խորապես մտահոգված է Իրանի հայտարարությամբ, և որ Թեհրանը խախտել է միջուկային գործարքով ստանձնած իր պարտավորությունները, սակայն Լոնդոնը չի արձագանքել որևէ միակողմանի քայլով:

«Մեծ Բրիտանիան շարունակում է հավատարիմ մնալ գործարքի կնքմանը և դիվանագիտական բոլոր գործիքները կօգտագործի տարածաշրջանային լարվածությունը թուլացնելու համար», – ասել է Հանթը: «Ես կոչ եմ անում Իրանին խուսափել համաձայնագրի պայմանները խախտող հետագա քայլերից», – հավելել է նա:

Սպասվում է, որ Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Գերմանիան կարձագանքեն նաև պաշտոնապես: Երեքն էլ հնարավորություն ունեն դիմելու համաձայնագրի շրջանակներում ստեղծված բողոքարկման մարմնին, և հարցի քննարկումը  կարող է տևել մինչև երկու ամիս, որպեսզի Եվրոպան կարողանա կրկին վերանայել պատժամիջոցները, որոնք վերացվել են 2015 թվականին:

 

Սակայն Իրանի հետ գործարքը օրենքի ուժով միջազգային պայմանագիր չէ, ուստի ցանկացած կողմը կարող է միակողմանի քայլեր ձեռնարկել, առանց ուղղակի իրավական հետևանքների:

Թեհրանը համոզված է, որ Եվրոպան կարող էր ավելին անել, որպեսզի կանխեր անցած տարվա ընթացքում Իրանի հետ առևտրի կոլապսը: ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների ալիքը տապալել է Իրանի գրեթե բոլոր խոշոր եվրոպական բիզնեսները, այդ թվում `բանկային համակարգում:

Ուրբաթ օրը Թեհրանը հայտարարել է, որ Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Մեծ Բրիտանիայի հայտարարած մի շարք քայլերը դրական են, բայց ոչ բավարար, որպեսզի իրենք խուսափեն գործարքի պայմանները խախտելուց: Վիեննայի հանդիպումից առաջ եվրոպացի յոթ այլ երկրներ հայտարարեցին, որ կմիանան Instex-ին:

Թեհրանը ճնշում է գործադրում Եվրոպայի դեմ` որպեսզի առևտրային այդ մեխանիզմն օգտագործվի վարկային գծեր ստեղծելու համար, որպեսզի իրանական նավթի արտահանումը Եվրոպա կարողանա ֆինանսավորվել:

Չինաստանը հայտնել է, որ շարունակելու է Թեհրանից նավթ գնել: Իրանից նավթի արտահանումը նվազել է օրական 400.000 բարելով:

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Ջավադ Զարիֆը խոստացել է, որ Իրանը երբեք չի զիջի ԱՄՆ-ի ճնշումներին: «Եթե նրանք ցանկանում են խոսել Իրանի հետ, ապա նրանք պետք է հարգեն Իրանին: Իրանին երբեք պետք չէ սպառնալ… Իրանը միշտ դիմադրել է ճնշմանը և հարգանքով է արձագանքել, երբ խոսել են հարգանքով», – ասել է նա:

Instex-ը չի համապատասխանում Իրանի պահանջներին կամ եվրոպական պարտավորություններին, սակայն դեռ «ռազմավարական արժեք» ունի Վաշինգտոնի ամենալավ դաշնակիցների համար:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

 

 

Write a comment