Իրանի միջուկային գործարքը տապալման շեմին է

Իրանի միջուկային գործարքը տապալման շեմին է

Հոդվածի առանցքում

  • Թեհրանը հայտարարեց, որ այլևս հավատարիմ չի մնա միջուկային գործարքի հետազոտություններին և զարգացման սահմանափակումներին (R&D): Ի տարբերություն իր նախորդ քայլերի, որոնք դանդաղ են անցնում բեկումային շրջանը, այս վերջին քայլը սպառնում է լինել ավելի սրընթաց ՝ ճանապարհ հարթելով ուրանի հարստացման հնարավորությունների ընդլայնման համար: 

Ուշադրությանն արժանի

 

Էռնեստ Հեմինգուեյի «Արևը նույնպես ծագում է» գրքի կերպարներից մեկը նկարագրում է, թե ինչպես է սնանկացել. նախ աստիճանաբար,  հետո՝ հանկարծակի: Ելնելով Թեհրանից ստացված վերջին նորություններից, նույնը կարելի է ասել միջուկային զենքի ստեղծման հարցում Իրանի շարունակվող առաջընթացի մասին:

Անցած հանգստյան օրերին իրանցի պաշտոնյաները հայտարարեցին վերջնագրերի շարքից երրորդի մասին, որով Թեհրանն աստիճանաբար խախտում է 2015 թվականի միջուկային գործարքով՝ Միասնական գործողությունների համապարփակ ծրագրով (JCPOA) իր պարտավորությունները, քանի դեռ Եվրոպան չի փոխհատուցում ԱՄՆ պատժամիջոցների պատճառած վնասը:

Մայիսին Իրանը տեղեկացրեց, որ կավելացնի ցածր հարստացված ուրանի (LEU) և ծանր ջրի պաշարները, դուրս գալով միջուկային գործարքով հաստատված սահմաններից: Հուլիսին Թեհրանը սկսեց հարստացնել ուրանը, անցնելով ընդունված սահմանը: Չնայած այս քայլերը մտահոգիչ են, բայց դրանք Թեհրանին միանգամից չեն մոտեցնում ռումբին: Հարստացված ուրանի նրա պաշարները շատ քիչ են միջուկային զենքի ստեղծման համար, իսկ ծանր ջուրն անօգուտ է մինչև համապատասխան ռեակտորի կառուցման ավարտը` հավանաբար տարիներ հետո:

Թեհրանը հայտարարեց, որ այլևս հավատարիմ չի մնա միջուկային գործարքի հետազոտություններին և զարգացման սահմանափակումներին (R&D): Ի տարբերություն իր նախորդ քայլերի, որոնք դանդաղ են անցնում բեկումային շրջանը, այս վերջին քայլը սպառնում է լինել ավելի սրընթաց ՝ ճանապարհ հարթելով ուրանի հարստացման հնարավորությունների ընդլայնման համար:

JCPOA- ն սահմանափակում է 5060 հնացած և անարդյունավետ IR-1 ցենտրիֆուգների կարողությունը, միաժամանակ թույլ տալով թեստեր անցկացնել ավելի առաջադեմ ցենտրիֆուգների փոքր քանակի վրա: Ճիշտ է, Իրանը չի կարող օգտագործել այդ թեստերը հարստացված ուրան կուտակելու և դրանով իսկ բեկումային ժամանակը կրճատելու համար:

Բայց Թեհրանն այժմ կոտրում է այդ որոշակի սահմանները, տեղադրում է առաջատար ցենտրիֆուգներ, որոնք միջուկային գործարքում թույլատրվածից ավելին են: Իսկ որ ավելի կարևոր է, Իրանը կսկսի այդ թեստերով ավելացնել իր հարստացված ուրանի պաշարները:

Այս քայլերը վաղը Իրանին չեն մոտեցնի ռումբի ստեղծման վտանգավոր աստիճանին: Բայց դրանք չպետք է շփոթել նաև նախորդ ամիսներին Թեհրանի միջուկային աստիճանական էսկալացիայի հետ` երկու պատճառով:

Նախ, այս առաջատար ցենտրիֆուգները կարագացնեն Իրանի հարստացված ուրանի պաշարների շարունակական ընդլայնումը: Տասնյակներով և հարյուրներով տեղադրվող այդ սարքերը կարող են շատ ավելի արագ հարստացված ուրան արտադրել ներկայում գործող հազարավոր IR-1-ի հետ համեմատած: Երկրորդ, այս հնարքը կարող է Իրանի միջուկային ծրագիրը մղել վտանգավոր չարտոնված տարածք:

Իր R&D ծրագրին արագ հետևելն Իրանին կարող է տալ այն, ինչ երբևէ չի ունեցել, և շատ շուտ, քան սպասվում էր: Նա կարող է սովորել ինչպես իրականացնել արդյունաբերական ծավալի հարստացման ծրագիրը, որն ունակ է արտադրել բազմաթիվ միջուկային ռումբերի տրոհվող նյութեր, նախքան որևէ տեսուչի հայտնաբերելը: Թեև Իրանը անցյալ տարի հայտարարեց կատարելագործված ցենտրիֆուգներ արտադրող նոր գործարանի մասին, դարձյալ ժամանակ կպահանջվի այդ մեծաքանակ նորագույն մեքենաները հավաքելու և տեղադրելու համար:

Ամերիկացի քաղաքական գործիչները կանգնում են փակվող պատուհանի առաջ, որը կարող է շատ արագ փակվել: Նրանք պետք է  տարբերակներ մշակեն պատժամիջոցների շրջանակից դուրս, որոնք միայն առաջացնում են Իրանի ընդդիմությունը , լինի դա միջուկային ասպարեզում, թե Հորմուզի նեղուցում ՝ չտրամադրելով այդ հակահարվածը կանխելու կամ լուծելու որևէ տարբերակ:

Իրոք, ԱՄՆ ներկա մոտեցումը իրադարձությունները մղում է դեպի անցանկալի երեք արդյունքներից մեկը. Իրանի հետագա առաջընթացը ռումբի ստեղծման հարցում, պատժամիջոցների թուլացման վերաբերյալ եվրոպա-իրանական գործարքը, որն արդյունավետ վերականգնում է JCPOA- ի ստատուս քվոն և փչացնում է ԱՄՆ պատժամիջոցների ամբողջ ռեժիմը. կամ նորացված բանակցությունները Իրանի միջուկային էսկալացիայի և ԱՄՆ-ի ու նրա դիվանագիտական ​​գործընկերների միջև լուրջ տարաձայնությունների ֆոնին:

Ամերիկացի քաղաքական գործիչները պետք է ավելի ուժեղ միջոցներ ձեռնարկեն` անհրաժեշտ լծակներ զարգացնելու համար:

Արժանահավատ ռազմական սպառնալիքները հուսալիորեն պարտադրում են Թեհրանին զսպել ռումբի հարցում իր առաջընթացը: Թրամփի վարչակազմը պետք է ոչ թե ավելի շատ պատժամիջոցներ մշակի, այս միջոցառումներ, որոնք կօգնեն կանխել միջուկային Իրանին:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

 

 

 

 

 

 

 

Write a comment