Բաքուն և Թբիլիսին վերահաստատում են իրենց ռազմավարական գործընկերությունը Վրաստանի նոր նախագահի ընտրությունից հետո

Բաքուն և Թբիլիսին վերահաստատում են իրենց ռազմավարական գործընկերությունը Վրաստանի նոր նախագահի ընտրությունից հետո

Հոդվածի առանցքում

  • Փետրվարի 27-ին Սալոմե Զուրաբիշվիլիի Բաքու ժամանումը մասնավորեապես ազդարարեց, որ վրացական նոր վարչակազմը մտադիր է շարունակել ռազմավարական գործընկերությունը Ադրբեջանի հետ: Ադրբեջանի AzTV պետական հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում նա երկկողմ հարաբերությունները որակել է «գերազանց, գերազանց, գերազանց» և այս խոսքերը փոխանցել է իր պաշտոնական Twitter- ի միջոցով:

Ուշադրությանն արժանի

Վրաստանի նորընտիր նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին տարածաշրջանային իր առաջին այցը կատարել է հարևան Ադրբեջան: Նրա ուղևորությունը կարևոր նշանակություն ուներ ինչպես երկկողմ հարաբերությունների, այնպես էլ Հարավային Կովկասում ավելի լայն աշխարհաքաղաքական զարգացումների առումով: Փետրվարի 27-ին Զուրաբիշվիլիի Բաքու ժամանումը մասնավորեապես ազդարարեց, որ վրացական նոր վարչակազմը մտադիր է շարունակել ռազմավարական գործընկերությունը Ադրբեջանի հետ: Ադրբեջանի AzTV պետական ​​հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում նա երկկողմ հարաբերությունները որակել է «գերազանց, գերազանց, գերազանց» և այս խոսքերը փոխանցել է իր պաշտոնական Twitter- ի միջոցով: Ըստ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի, Զուրաբիշվիլիի այցը վկայում է, որ երկու երկրների հարաբերություններն ընթանում են  ամենաբարձր մակարդակով (AZERTAC, փետրվարի 27): Նախագահ Ալիևից բացի Զուրաբիշվիլին հանդիպել է նաև այլ բարձրաստիճան ադրբեջանցի պաշտոնյաների, այդ թվում առաջին փոխնախագահ Մեհրիբան Ալիևայի, վարչապետ Նովրուզ Մամեդովի և խորհրդարանի խոսնակ Օգթայ Ասադովի հետ: Որպես վստահության նշան, նա նաև այցելել է Ադրբեջանում գտնվող վրացական մի շարք հուշակոթողներ ու հանդիպել տեղացի վրացիների հետ:

Այցը հաստատեց տարածաշրջանում առկա աշխարհաքաղաքական զարգացումների ֆոնին Ադրբեջանի հետ միասնությունը պահպանելու  Զուրաբիշվիլիի վարչակազմի պարտավորությունը: Հայաստանի իշխանության փոփոխությունից հետո, որը տեղի ունեցավ անցյալ տարվա գարնանը, այսպես կոչված «Թավշյա հեղափոխության» արդյունքում, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է իր երկիրը դուրս բերել տարածաշրջանային մեկուսացումից `ակտիվացնելով երկու հիմնական հարևանների` Վրաստանի և Իրանի հետ հարաբերությունները բարելավելու քաղաքականությունը: Փաստորեն, նույն ժամանակ, երբ Զուրաբիշվիլին այցելեց Բաքու, Փաշինյանը մեկնեց Իրան, որտեղ հյուրընկալող կառավարության հետ հայկական պատվիրակությունը ստորագրեց փոխըմբռնման երկու տնտեսական հուշագիր` (Արմենպրես, 27 փետրվարի, 2013 թ.): Մինչ այդ Փաշինյանի կառավարությունը վարում էր մաքոքային դիվանագիտություն, ձգտելով բարելավելՎրաստանի տարածքով Ռուսաստանի հետ ցամաքային տարանցիկ հարաբերությունները: Երևանը հույս ունի շուտով տեսնել վրաց-ռուսական վերակառուցված հյուսիս-հարավ երկաթուղու շահագործումը: (տես EDM, 2018 թ. Փետրվարի 8, 2019 թ. Փետրվարի 22-ը):

Ի դեպ, Ադրբեջանի հետ Վրաստանի վերջին շրջանի հարաբերությունները առանց հակասության չեն եղել: Այս տարվա սկզբին Բաքուն բողոքել է Վրաստանի հայկական գյուղում Ղարաբաղի անջատողականի հուշարձանի բացման դեմ: Արարողությանը ներկա են եղել իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության մի քանի հայազգի պատգամավորներ, և Ադրբեջանը պնդել է, որ միջոցառումը ենթադրում է Վրաստանի իշխանության անուղղակի աջակցությունը Հայաստանի Ղարաբաղյան քաղաքականությանը (տես EDM, փետրվարի 7): Սակայն Բաքվում Զուրաբիշվիլիի դիտարկումները հաստատեցին, որ այդ հարցում իր երկիրն Ադրբեջանի հետ է, հայտարարելով. «Հակամարտություններն ու տարածքային ամբողջականության խախտումը ողբերգություն են երկու երկրների համար: Մենք միասին դեռ պայքարում ենք միջազգային կազմակերպություններում մեր տարածքային ամբողջականության վերականգնման և ճանաչման համար »(President.gov.ge, փետրվարի 28): Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքային ամբողջականության վերականգնման մասին նրա հայտարարությունն առաջացրել է է Փաշինյանի հետ սերտ կապեր ունեցող հայ փորձագետների բացասական արձագանքը (Lragir.am, փետրվարի 28):

Ադրբեջանում Զուրաբիշվիլին խոսել է նաև տարածաշրջանի տրանսպորտի և էներգետիկ նախագծերի մասին, ընդգծելով երկու ռազմավարական գործընկերների ընդհանուր մոտեցումն այդ խնդրին: Մասնավորապես, նա ընդգծել է. «Մեր երկրները գտնվում են Ասիան Եվրոպային, Չինաստանը Արևմուտքին և Կասպից ծովը Սև ծովին կապող ճանապարհի վրա: Տրանսպորտային այս միջանցքների հանդեպ հետաքրքրությունն աստիճանաբար մեծանում է »(Civil.ge, փետրվարի 27): Հայաստանն էլ, այնուամենայնիվ, փորձում է կամուրջ դառնալ իրանական էներգետիկ ռեսուրսները Վրաստանի տարածքով Եվրոպա առաքելու համար: Ավելին, Հայաստանն ապահովում է Իրանի մուտքը Ռուսաստանի գլխավորած  Եվրասիական տնտեսական միություն (Եվրասիական տնտեսական միություն): Այսպիսով, Հայաստանը ձգտում է խուսափել տարածաշրջանային մեկուսացումից `ընդլայնելով իր հյուսիս-հարավ աշխարհաքաղաքական հնարավորությունները: Իսկ Բաքվում Վրաստանի նախագահն իր հայտարարություններում ընդգծել է, որ իր երկրի առաջնահերթություններն են արևելք-արևմուտք տրանսպորտային և էներգետիկ կապերի զարգացումը:

Վրաստանի և Ադրբեջանի համատեղ գործողությունը տարածաշրջանային քաղաքականությունում բխում է մի քանի ռազմավարական նկատառումներից: Նախ, նրանք ընդհանուր ճակատագիր ունեն անվտանգության ու քաղաքական մի շարք ոլորտում: Երկրորդ, երկու պետությունների հարաբերությունները փոխկախված են, երբ դա վերաբերում է տրանսպորտին, էներգետիկային և տնտեսությանը: Վրաստանի պետական վիճակագրության համաձայն, 2018 թ. Ադրբեջանը Նիդեռլանդներից և Հարավային Կորեայից հետո երրորդ խոշոր ուղղակի օտարերկրյա ներդրողն էր 33 միլիոն դոլարով (Geostat.ge, մարտի 7-ին): Երբ խոսքը վերաբերում է վրացական արտահանմանը, Ադրբեջանը երկրորդ տեղում է (14.4%), Ռուսաստանից հետո (16.4%): Բացի այդ, Թուրքիայից (15.4%) և Չինաստանից (12.7%) հետո Ադրբեջանը Վրաստան ներկրումների առումով երրորդ տեղում է (10.7%):

Ադրբեջանը երկար ժամանակ Վրաստանին էներգիայի հուսալի և կարևոր մատակարարողն է եղել: Ներկայում Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերությունը՝ SOCAR- ը, Վրաստանի բնական գազի գլխավոր մատակարարն է Կազիմամեդ-Ղազախ  և Հարավային Կովկասի խողովակաշարերով (Շահ-Դենիզ հանքից): Նախորդ տարի Ադրբեջանը Վրաստան է փոխադրել 2,5 միլիարդ խորանարդ մետր բնական գազ`ավելացնելով 14 տոկոսով կամ 306,9 միլիոն խորանարդ մետրով` 2017-ի համեմատ (Azernews.az, հունվարի 18): 2017 թ. Թբիլիսիի և Մոսկվայի միջև ստորագրված գազային համաձայնագիրը չի փոխել Ադրբեջանի դիրքորոշումը գազի վրացական շուկայում: Թեև մի քանի վրացի փորձագետներ մտահոգություն են հայտնել, որ Ադրբեջանի գազից մեծ կախվածությունը դարձել է ազգային անվտանգության խնդիր (տես EDM, փետրվարի 12-ին, 2018 թ.), Ադրբեջանը գազի առաքումները երբեք չի օգտագործել որպես Վրաստանի դեմ արտաքին քաղաքական գործիք: Փաստորեն, Ադրբեջանից գազի ներկրումը օգնել է Վրաստանին հաղթահարել էներգիայի պակասը դժվար ժամանակներում:

Երկու երկրների քաղաքական և անվտանգության շահերը համընկնում են: Անվտանգության տիրույթը բաղկացած է երեք հիմնական ասպեկտներից `ինքնիշխանություն և անկախություն, մտահոգություններ անջատողականության և տարածքային ամբողջականության հանդեպ սպառնալիքների հարցով ու համագործակցություն էներգետիկ և տրանսպորտային համատեղ ծրագրերին ուղղված սպառնալիքների դեմ: Ադրբեջանի «Ազգային անվտանգության հայեցակարգի» (2007 թ.) համաձայն, «Ադրբեջանը, Վրաստանը և Թուրքիան վերածվել են տարածաշրջանում կայունության գործոնի» (Ethz.ch, 23 մայիսի, 2007 թ.): Իսկ Վրաստանի Ազգային անվտանգության հայեցակարգը (2011 թ.) նշում է, որ «Ադրբեջանի հետ Վրաստանի հարաբերությունները վերաճել են ռազմավարական գործընկերության» (Mod.gov.ge, հասանելի է մարտի 7-ը):

Թուրքիայի մասնակցությամբ երկկողմ ռազմաքաղաքական հարաբերություններն ընդլայնվել են եռանկյունու ձևաչափով (տես EDM, 11 մարտի, 2014 թ., Հունիսի 7, 2017 թ.): 2012 թվականից երեք երկրների արտաքին և պաշտպանության նախարարությունները բազմիցս համատեղ հանդիպումներ են անցկացրել: Բաքուն, Թբիլիսին և Անկարան նախաձեռնել են եռակողմ զորավարժություններ `իրենց զինծառայողների ռազմական կարողությունները բարձրացնելու համար, ինչպես նաև պայմանավորվել են համատեղ պաշտպանական սեմինարներ և համաժողովներ անցկացնել, համագործակցել ռազմական կրթության ոլորտում, զարգացնել ռազմական տեխնիկան ու կազմակերպել նավթագազային խողովակաշարերի պաշտպանությանն ուղղված եռակողմ զորավարժություններ:

Ադրբեջանա-վրացական հարաբերությունները կարելի է ասել, որ այսօր հասել են ռազմավարական գործընկերության մակարդակի: Իսկ Զուրաբիշվիլիի վերջերս Բաքու կայացած այցը հստակ ցուցադրեց, որ Վրաստանի իշխանությունները մտադիր են պահպանել փոխհարաբերությունների այս վիճակը: Այդպիսով, նրա դիտարկումները ձգտում էին ընդգծել Բաքվի և Թբիլիսիի ընդհանուր դիրքորոշումը տարածաշրջանային անվտանգության, ինչպես նաև տրանսպորտային ու էներգետիկ նախագծերի վերաբերյալ:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

Թեգեր՝

Սեղմագիր՝

Բաժիններ՝ Ռեգիոն, Ադրբեջան, Վրաստան, քաղաքականություն

Write a comment