Հայաստանի Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի վերաիմաստավորում. Ներքին եւ արտաքին գործոններ

Հայաստանի Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի վերաիմաստավորում. Ներքին եւ արտաքին գործոններ

Հոդվածի առանցքում

  • Հայաստանը կկարողանա ներգրավվել Արեւելք-Արեւմուտք տրանսպորտային միջանցքներում, եթե հաջողությամբ ավարտի իր Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությունը: Հյուսիս-հարավ մայրուղու կառուցումը հնարավորություն կտա Հայաստանին ամրապնդել իր տնտեսությունը, անվտանգությունը եւ աշխարհաքաղաքական դերը

Ուշադրությանն արժանի

Ժամանակակից եվրասիական մայրցամաքում կան երեք հիմնական ինտեգրացիոն զարգացումներ `Եվրամիություն (ԵՄ), Եվրասիական տնտեսական միություն (ԵԱՏՄ) եւ «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» (OBOR): Դրանցից յուրաքանչյուրի հիմնական նպատակներից է զարգացնել տրանսպորտային ենթակառուցվածքները: Եթե մենք ուշադրություն դարձնենք այս եռանկյունու վրա, ապա կտեսնենք, որ ամբողջ տարածքի միջոցով մասնակիցները ցամաքային եւ ծովային կապ են հաստատում Ասիայի եւ Եվրոպայի միջեւ: Առաջնահերթություն է տրվում ճանապարհների, երկաթուղիների, նավահանգիստների, խողովակաշարերի, թվային տեխնոլոգիաների եւ այլ ոլորտների զարգացմանը: Արդյունքում, զարգացող երկրներն ակտիվորեն մասնակցում են այն պետությունների ենթակառուցվածքների զարգացմանը, որոնք ամրապնդում են իրենց կապերը առաջատար կենտրոնների հետ, ինչպիսիք են Գերմանիան, Ֆրանսիան (ԵՄ), Ռուսաստանը (EAEU), Չինաստանը (OBOR):

«Միջազգային հյուսիս-հարավային տրանսպորտային միջանցքը», որը նախաձեռնել էին Ռուսաստանը, Հնդկաստանը եւ Իրանը, նույնպես ամրապնդում է Ասիայի հետ Եվրոպային կապող դերը, որը տրանսպորտային ենթակառուցվածքների միջոցով Հնդկաստանի Մումբայը կապում է ռուսական Մոսկվայի հետ: Տրանսպորտային ինտեգրման այդպիսի զարգացումները մեծ հնարավորություն են ստեղծում այն պետությունների համար, որոնք գտնվում են Եվրասիական մայրցամաքի կենտրոնում՝ իրենց տրանսպորտային ենթակառուցվածքները հիմնական միջանցքների հետ կապելու համար:

Մի կողմից, Հայաստանը ԵԱՏՄ-ի անդամ է, իսկ մյուս կողմից ամրապնդում է իր համագործակցությունը ԵՄ-ի հետ: Երեւանը նաեւ երկխոսում է Չինաստանի հետ OBOR- ի նախաձեռնության շրջանակներում Չինաստանի հետ փոխադրման ոլորտում համագործակցության ամրապնդման ուղղությամբ: Հարկ է նշել, որ Եվրասիական մայրցամաքի տարբեր շրջաններ միավորում են տրանսպորտային միջանցքներում մշտապես տարանցիկ երկրները, ուստի Հայաստանը պետք է առաջին հերթին զարգացնի եւ արդիականացնի իր տրանսպորտային ենթակառուցվածքը: Այդ իսկ պատճառով Հայաստանը կառուցում է 556 կմ Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքը, որը կսկսվի հայ-իրանական սահմանից եւ կձգվի մինչև հայ-վրացական սահման:

Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանը կկարողանա ներգրավվել Արեւելք-Արեւմուտք տրանսպորտային միջանցքներում, եթե հաջողությամբ ավարտի իր Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությունը: Հյուսիս-հարավ մայրուղու կառուցումը հնարավորություն կտա Հայաստանին ամրապնդել իր տնտեսությունը, անվտանգությունը եւ աշխարհաքաղաքական դերը:

Հյուսիսհարավ ճանապարհային միջանցք․ներքին գործոններ

Հայաստանի Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքը, ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին ոլորտներում, կանդրադառնա Հայաստանի տնտեսական զարգացման հետագա ընթացքի վրա: Սկզբում քննարկենք, թե ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ այս ծրագրի իրականացումը ներքին զարգացումների վրա: Հարկ է նշել, որ 21-րդ դարում, գլոբալացման, ազատ առեւտրի եւ շարժի դարաշրջանում անհնար է զարգացնել ցանկացած երկրի տնտեսություն առանց այդ պետության տրանսպորտային ենթակառուցվածքների կառուցման եւ արդիականացման, որը, իր հերթին, պետք է կապված լինի միջազգային տրանսպորտային ցանցերի հետ: Լավ զարգացած, արագընթաց ճանապարհային ցանցերը կարեւորագույն դեր են խաղում յուրաքանչյուր երկրի տնտեսական աճի համար, քանի որ դրանք ներդաշնակեցնում են տնտեսության տարբեր ոլորտների (արդյունաբերության, գյուղատնտեսության եւ այլն) փոխկապակցված համագործակցությունը: Մինչդեռ ճանապարհների բացակայությունը կամ վատ վիճակը մեծացնում է տրանսպորտային ծախսերը, ավելացնում անհարկի ժամանակի կորուստը: Այս հանգամանքները, իր հերթին, բացասական ազդեցություն ունեն ապրանքի գնի վերջնական ձեւավորման վրա: Այսպիսով, Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքի վերջնական շինարարությունը եւ շահագործումը կնպաստի Հայաստանի տնտեսական աճին, քանի որ հայաստանյան բիզնես ընկերությունները կկարողանան օգտագործել այս տրանսպորտային միջանցքը եւ զարգացնել համագործակցությունը միմյանց հետ, նրանք կկարողանան հեշտությամբ տեղափոխել իրենց ապրանքները մյուս քաղաքների եւ գյուղերի շուկաներ, փոխադրման գները կնվազեն, եւ մարդիկ ավելի դյուրին կտեղաշարժվեն, իսկ դա էլ կխթանի ներքին զբոսաշրջության զարգացումը: Վերոնշյալ պայմանները կնպաստեն Հայաստանի տնտեսության զարգացմանը, որի արդյունքում կբացվեն նոր աշխատատեղեր: Հայաստանն ավելի գրավիչ կդառնա օտարերկրյա ներդրողների համար:

Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքը եւս կբարձրացնի Հայաստանի անվտանգությունը: Հարկ է նշել, որ ժամանակակից պատերազմներում հաղթանակի համար կարեւորագույն գործոններից մեկը ռազմական ստորաբաժանումների եւ սարքավորումների արագ տեղաշարժն է, եւ այս համատեքստում Հյուսիս-հարավը կուժեղացնի Հայաստանի անվտանգությունը եւ զինված ուժերի մարտունակությունը: Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոհիշյալ փաստերը, շատ կարեւոր է աջակցել այս նախագծի իրականացմանը, բարձրացնել վստահությունը հայ հասարակության եւ միջազգային հանրության անդամների շրջանում:

Արտաքին գործոններ

Ճիշտ է՝ Հայաստանի հարևանությամբ կառուցվում են որոշ տրանսպորտային ենթակառուցվածքներ, սակայն հարկ է նշել, որ որոշ տարածաշրջանային ուժերի քաղաքականության պատճառով Հայաստանը ներգրավված չէ մի շարք նախագծերում (օրինակ, Բաքու-Թբիլիսի- Կարս երկաթուղին), որոնք շրջանցում են Հայաստանը: Սա մարտահրավեր է Հայաստանի ազգային անվտանգության համար, եւ Հայաստանը պետք է համապատասխան քայլեր ձեռնարկի `մեկուսացված չլինելու համար: Այսպիսով, Հայաստանը պետք է ավարտի Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությունը եւ դրա միջոցով միանա միջազգային ճանապարհային ցանցերին:

Ինչպես նշեցինք Եվրասիական մայրցամաքում կան երկու ինտեգրացիոն նախագծեր` ԵՄ եւ ԵԱՏՄ եւ մեկ ինտեգրացիոն նախաձեռնություն՝ OBOR: Յուրաքանչյուրը ունի իր սեփական բաղադրիչը տրանսպորտային հաղորդակցության զարգացման համար: Այս ինտեգրացիոն զարգացումների շնորհիվ ասիական պետությունների տնտեսությունները կկապվեն եվրոպացիների հետ: Եթե ​​Հայաստանն ավարտի իր Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքը, դա հնարավորություն կընձեռի ներգրավվել OBOR- ի Մետաքսի ճանապարհի Տնտեսական գոտու Չինաստան-Կենտրոնական Ասիա-Արեւմտյան Ասիայի տնտեսական միջանցքում, որը կուժեղացնի իր դերը ԵՄ-ի ՏՐԱՍԵԿԱ-ում եւ այլ միջազգային տրանսպորտային ցանցերում: Հարկ է նաեւ նշել, որ հայկական նախագծի իրականացումը համընկնում է Եվրասիական մայրցամաքի, Եվրասիական միության, ԵԱՏՄ-ի եւ Չինաստանի հիմնական դերակատարների նպատակների հետ, քանի որ այն կհիմնի մյուս կամուրջը, որը կապելու է Եվրոպան Ասիայի հետ: Գտնում եմ, որ Հայաստանի Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքը լիովին համապատասխանում է Եվրամիության, ԵԱՏՄ-ի եւ Չինաստանի շահերին: Եթե ​​մենք դիտարկում ենք նաեւ Միջազգային Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքը, որը նպատակ ունի միացնել Մումբային Մոսկվայի հետ, մենք կարող ենք եզրակացնել, որ Հայաստանը կարող է ինտեգրել իր Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքն այստեղ, քանի որ այս ծրագրի հիմնական մասնակիցներից մեկը Ռուսաստանն է: Հավատացած եմ, որ Երեւանի ռազմավարական դաշնակիցը՝ Մոսկվան, նույնպես շատ շահագրգռված կլինի այս ծրագրում հայկական ենթակառուցվածքների ներգրավմամբ: Ի հավելումն, հարկ է նշել, որ Հայաստանը նաեւ բնականոն հարաբերություններ ունի Հնդկաստանի եւ Իրանի հետ:

Ճիշտ է՝ Հայաստանն այժմ լավ հարաբերություններ չունի Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ, սակայն վաղ թե ուշ խնդիրը կլուծվի հարեւան պետությունների միջեւ: Եթե ​​Հայաստանը կառուցի իր Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքը, ապա հնարավորություն կստեղծի մեծացնել իր դերը տարածաշրջանում եւ առաջարկել իր տրանսպորտային ենթակառուցվածքը տարածաշրջանային եւ ոչ տարածաշրջանային խաղացողներին, ինչպես նաեւ իր ճանապարհները միացնել միջազգային տրանսպորտային ցանցին:

Եզրակացություն

Ընդհանուր առմամբ, Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքը շատ կարեւոր նախագիծ է Հայաստանի համար, քանի որ դա կօգնի Հայաստանի տնտեսական աճին, կուժեղացնի իր անվտանգությունը եւ կբարձրացնի Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դերը տարածաշրջանում: Այսպիսով, Հայաստանի եւ Սփյուռքի հայերը պետք է շահագրգռված լինեն այս ճանապարհային միջանցքի կառուցման հարցում:

Հյուսիս-հարավ միջանցքի շինարարությունը կծառայի Հայաստանում ճանապարհաշինությանն առնչվող գիտության տարբեր բնագավառների զարգացմանը, քանի որ այս միջանցքը կառուցվում է ժամանակակից տեխնոլոգիաներով եւ տարբեր երկրների միջազգային առաջատար ընկերություններ մասնակցում են այս նախագծին: Այսպիսով, հայ մասնագետները եւ ընկերությունները աշխատում են նրանց հետ, որը լավ հնարավորություն է ընձեռում իրենց գիտելիքներն ու փորձը բարելավելու համար, որոնք հետագայում կարող են օգտագործվել նաեւ Հայաստանում եւ արտասահմանում այլ ճանապարհների շինարարության համար:

Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքը, որը կառուցվում է «Տրանսպորտային նախագծերի իրականացման կազմակերպությունը» պետական ​​ոչ առեւտրային կազմակերպության ղեկավարության ներքո, կստեղծի Ասիայի հետ Եվրոպային կապող մեկ այլ կամուրջ եւ կնպաստի տրանսպորտային ցանցերի անվտանգությանը եւ Եվրոպայի փոխկապակցվածությանը Հարավային Կովկասի, Մերձավոր Արեւելքի, Հեռավոր Արեւելքի հետ, որի արդյունքում դա մեծ ազդեցություն կունենա Հարավային Կովկասի տնտեսության վրա եւ կունենա իր ներդրումը խաղաղության հաստատման մեջ: Հարկ է նշել, որ Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքը համագործակցային բնույթ ունի եւ բաց է միջազգային հանրության յուրաքանչյուր ներկայացուցչի համար: Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությունը տարբեր երկրների ժողովուրդների միջեւ բազմակողմ համագործակցության լավագույն օրինակն է, ինչպես նաեւ Չինաստանի, Իսպանիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Իրանի եւ մի քանի միջազգային կառույցների ` Ասիական զարգացման բանկի, Համաշխարհային բանկի, Եվրոպական ներդրումային բանկի, Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի միջև: Այն նաեւ բաց է նոր գործընկերների համար, քանի որ շուտով կսկսվի ճանապարհի 4-րդ տրանշի շինարարությունը:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ

Write a comment