Հայաստանում արտաքին քաղաքականության գլխավոր խորհրդականն արտասահմանում սիգարի ձեռնարկատեր է, որն ունի պարքեր

Հայաստանում արտաքին քաղաքականության գլխավոր խորհրդականն արտասահմանում սիգարի ձեռնարկատեր է, որն ունի պարքեր

Որպես Հայաստանի վարչապետ, Նիկոլ Փաշինյանի արտաքին քաղաքականության հարցերով գլխավոր խորհրդական Արսեն Գասպարյանը զբաղվում է Երևանի համար ամենանուրբ` Ռուսաստանի հետ հարաբերություններով: Հուլիսին պաշտոն ստանալով՝ նա պարբերաբար հանդիպումներ է ունեցել բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ, Փաշինյանի հետ Մոսկվա է մեկնել և Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպմանը մասնակցած պատվիրակության կազմում է եղել: Դա սեպտեմբերի սկզբին էր

Միաժամանակ Միացյալ Նահանգներում նա դատական քաշքշուքի մեջ էր չվճարված պարտքերի գործովՆա ունի երկքաղաքացիություն՝ ԱՄՆի և Հայաստանի: Ըստ Eurasianet-ի ուսումնասիրած հանրային փաստաթղթերի, վերջին երեք տարում Գասպարյանի դեմ երեք դատական գործ է հարուցվել չվճարված 25,000 դոլար պարտքի համար: Երկու գործերը փակված են, բայց երրորդը դեռ ընթանում է: Դա հոկտեմբերի 1-ին Ֆլորիդայի դատարանում նրա դեմ քննվող գործն է: Ամենավերջինը:

Թեև ֆինանսական դժվարությունները սովորական են, թվերն էլ այս գործում մեծ չեն, սակայն հարցերն անխուսափելի են: Հատկապես՝  Գասպարյանի խոցելիության և չեզոքության մասին: Շատ երկրներում պարտքերը պաշտոնանկությունների պատճառ են դառնում նույնիսկ ցածր պաշտոններ զբաղեցնողների համար: Միացյալ Նահանգներում նման ֆինանսական պատմությունը «կարմիր քարտ» է՝ ասում է Էնդի Ռայթը, որը Սպիտակ տանն Օբամայի նախագահության տարիներին աշխատել է  խորհրդական

Իհարկե, Հայաստանն այլ ավանդույթներ ունի, բայց Փաշինյանը Գասպարյանին իրեն խորհրդական է ընտրել և Հայաստանն ունի արտաքին քաղաքական սխալներ: Սա կարող է նյութ դառնալ քննադատների համար, որոնք ասում են` նոր լիդերի թիմը խնդրահարույց է

2015-ին, երբ դատարանը քննում էր կրեդիտ քարտերի չվճարված պարտքերի գործով American Express-ի հայցն ընդդեմ Գասպարյանի, հրապարակվեց մի նամակ, որում Գասպարյանը գրել էր՝ «ծայրահեղ ծանր ֆինանսական վիճակում է»:

2016-ին Գասպարյանը մեկնել էր Հայաստան` վաճառելու սեփականության մի մասը, վերադարձնելու ընկերոջ պարտքը՝ 10.000 դոլար: Դատարանին ներկայացված էլեկտրոնային նամակներում նա փորձում է ընկերոջը՝ Գրեգ Քահվաջյանին բացատրել իր դժվար իրավիճակը: Գասպարյանը Քահվաջյանի պարտքը պետք է վերադարձներ 2014-ին: Պատասխան նամակում նկատվում է, որ Քահվաջյանը կորցնում էր համբերությունը` գրելով. «Վերադարձրու ինձ իմ փողերը: Արդեն բավական է»: 

Գասպարյանը Eurasianet-ին ասել է, որ դատական գործերի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն չունի:

«Դա քաղաքացիական հայց է, և ոչինչ չի փոխվի, եթե դուք գրեք այդ մասին, որովհետև դա ոչ ոքի չի հետաքրքրում: Սա խիստ անձնական հարց է», – ասել է Գասպարյանը` հավելելով, որ չի մասնակցելու դատական հաջորդ լսումներին, քանի որ «այդ հարցերի կարգավորում են իր փաստաբանները»: Դատարանի արձանագրություններում, սակայն, նշված է, որ Գասպարյանին ներկայացնում է ինքը` Գասպարյանը

Փաշինյանից պաշտոն ստանալուց առաջ 52-ամյա Գասպարյանը Հայաստանում հայտնի չէր, քանի որ վերջին 20 տարիներն անցկացրել էր Ռուսաստանում և ԱՄՆում: 1990-ականներին նա պաշտոններ էր զբաղեցրել արտաքին գործերի նախարարությունում, այդ թվում՝ 1996-98-ին եղել էր ԱԳՆ խոսնակը:

Միաժամանակ նա ջերմ հարաբերություններ էր պահպանում Փաշինյանի հետ, որն այդ ժամանակ «Օրագիր» թերթի խմբագիրն էր: «Մենք իրար շատ լավ ճանաչում էինք դեռ այդ ժամանակից և կապ էինք պահպանում: Ինձ համար պատիվ է, որ նա առաջարկեց ինձ այս պաշտոնը, վստահեց միջազգային հարաբերությունների, նաև տնտեսական հարաբերությունների կարգավորումը»: 

Կառավարությունից մի պաշտոնյա, որը խնդրել է չհրապարակել իր անունը, ասել է, որ Փաշինյանի գրասենյակում «որպես կանոն, խորհրդականների ու օգնականների թեկնածություններ չեն քննարկվում: Նրանք վարչապետի ծանոթներն են»: 

Արտգործնախարարությունից հեռանալուց հետո Գասպարյանը մեկնեց Մոսկվա` դառնալով, ինչպես ինքն է ասում, «սիգար ծխելու ապրելակերպի» պիոներ: 2000-ականների սկզբին Գասպարյանը Ռուսաստանում հիմադրեց սիգարների մասին առաջին ամսագիրը` Hecho a Mano-ն: Գասպարյանն այն անվանում էր «շքեղության դպրոցի անհրաժեշտ ուղեցույց»: 

Ավելի ուշ նա մեկնեց Ֆլորիդա` սիգարագործ և ռեստորաների ցանց ունեցող Ագուստո Ռեյեսի հետ հիմելու «Արսենը»՝ դոմինիկյան սիգարների իր սեփական բրենդը: «Արսեն» սիգարները վաճառվում էին ԱՄՆում, Ռուսաստանում և Ուկրաինայում: Ապրանքային գիծը ներառում էր  Pink for Men և Connoisseur հավաքածուները: Մինչև 2014-ը Գասպարյանը նաև Ֆլորիդայում գործող և սիգարի արտահանմամբ զբաղվող Vitolier ընկերության  նախագահն էր

Հայաստանի կառավարության կայքում ներկայացված Գասպարյանի կենսագրականում սիգարի բիզնեսի մասին ոչ մի խոսք չկա,  բացակայում է նաև ռուսական նավթային ընկերություններից մեկում նրա վերջին աշխատանքի մասին տեղեկությունը: 2016-ին բիզնես ամսագրերից մեկը նրան ներկայացրել է որպես Իսպանիայում հիմադրված Esproenko International կորպորացիայի ամերիկյան մասնաճյուղի տնօրեն: Գասպարյանը հաստատել է, որ աշխատել է այդ ընկերությունում, բայց հավելել է, որ 2015-ին հեռացել է:

«2014-ից հետո ես որևէ կոմերցիոն հետաքրքրություն չեմ ունեցել: Ես Ռուսաստանում հրատարակչական բիզնես ունեի, դրանից հետո՝ սիգարի փոքր բիզնես, սիգարի գործարան Դոմինիկյան հանրապետությունում, որը փակել եմ: 2014-ից սկսած, ես որևէ տեղ որևէ բիզնես, առևտրային հետաքրքրություն չեմ ունեցել»,- ասել է Գասպարյանը:

«Կենսագրականում նման բացթողումները բարձրացնում են անվստահության մակարդակը: Եթե սա լիներ ԱՄՆում, որոշ իրական կարմիր քարտեր կնշանակվեր այն գործակալությանը, որը պատասխանատու էր ճշտումներ կատարելու՝ նրան աշխատանքի վերցնելուց առաջ»,- ասում է Մարկ Զեյիդը

Ըստ ՀՀ օրենքի, պաշտոնյան կարող  է զրկվել պաշտոնից, եթե ներկայացել է կեղծ տեղեկություններ: «Արտաքին քաղաքականությանը» և «արտաքին տնտեսական հարաբերություններին» վերաբերող նուրբ տեղեկություններին հասանելիություն ունեցող անձը պետք է որ անցնի ստուգումներ

Բիզնեսով զբաղվելուն զուգահեռ, Գասպարյանը Ֆլորիդայում շարունակում էր ակադեմիական կրթությունը: 2017-ին ավարտել է իր դոկտորականը Մայամիի Համալսարանում: Դիսերտացիայի վերնագիրը` «Էներգետիկ դիվանագիտություն. ԱՄՆն և ՌԴն»: 

Նա նաև դասավանդում էր Մայամիի Dade College-ում: Նրա պաշտոնական կենսագրականում նշված է, որ Մայամիի համալսարանում և Dade College-ում դասախոսել է 2006-ից, սակայն Մայամիի համալսարանում նա դասավանդել է 2013-ից, Dade College-ում` 2015-ից,  այս մասին Eurasianet-ին ասել է քոլեջի խոսնակը

Ըստ ratemyprofessor.com-ում հրապարակված արձագանքների, Գասպարյանն ուսանողների շրջանում սիրված էր: «Նա իմ լավագույն պրոֆեսորն էՆա ամեն ինչ անում է ուսանողներին օգնելու, ներկայացվող նյութը հասկանալու համար»,- 2015-ին գրել է Dade College-ի ուսանողներից մեկը:  

«Ես սիրում եմ ակադեմիական միջավայրը, սիրում եմ դասավանդել»,- ասել է Գասպարյանը

Ֆինանսական առումով նա պակաս հաջողակ էր: Դատական արձանագրություններից պարզվում է, որ 2015-ից սկսած չվճարված պարտքերի հարցով նրա դեմ երեք դատական գործ է հարուցվել: 2015-ին և 2016-ին նրա դեմ հայց էին ներկայացրել American Express-ը և Capital One Bankըհամապատասխանաբար 10.487 և 5.335 դոլար պարքի համար: Առաջին գործով դատավորը Գասպարյանին պարտավորեցրել էր վճարել պարտքը: Երկրորդ գործի քննությունը դադարեցրել է բանկը

Քահվաջյանի հայցը դեռ ընթացքի մեջ է: Հոկտեմբերի մեկին նա Ֆլորիդայի դատարան է դիմել` պահանջելով վճարել պարտքը և վնասը` 19.600 դոլարի չափով: Նա Գասպարյանին անվանել է քաղաքացիական գող: Քահվաջյանը հրաժարվեց մեկնաբանել հայցը` նշելով, որ իր իրավական քայլերն արդեն խոսուն են

Միևնույն ժամանակ Գասպարյանը զբաղվում է Ռուսաստանի հետ Հայաստանի հարաբերություններով, հանդիպում է Ռուսաստանի ԱԳ փոխնախարարին, Կրեմլի պաշտոնյաներին: Eurasianet-ին Գասպարյանն ասել է, որ իր պատասխանատվության առաջնահերթություններից է «կարգավորել միջազգային տնտեսական և արտաքին քաղաքական հարաբերությունները: Վարչապետի հետ մենք կարծում ենք, որ խորհրդարանի առաջիկա ընտրություններից հետո, մենք հստակեցնելու են մեր արտաքին տնտեսական քաղաքականությունը»:  

Գասպարյանը երբեմն հրապարակային մեկնաբանում է այլ հարցեր ևս: Հոկտեմբերի սկզբին նա հայտնվեց քաղաքական հակասության մեջ, երբ ասաց, որ Հայաստանում արտասահմանյան ներդրումների համար խոչընդոտներ չկան: Որոշ լրատվամիջոցներ դա ներկայացրեցին որպես հակափաստարկ Փաշինյանի պարբերական հայտարարություններին, որոնցում վարչապետը պնդում է, որ պառլամենտական վաղ ընտրություններն անհրաժեշտ են արտասահմանցի ներդրողներին հրապուրելու համար: Գասպարյանը ստիպված էր մամուլի ասուլիս հրավիրել պարզաբանումների  համար:

Նա միացել է արտաքին քաղաքականության թիմին` բախվելով սխալների, նպաստելով այն տեսակետներին, որ Փաշինյանի արտաքին քաղաքականության հստակեցումը դեռ  ընթացքի մեջ է: Հուլիսին Բրյուսելյան այցի ընթացում Փաշինյանը հրապարակային բողոքեց, որ Եվրամիությունը բավականաչափ օգնություն չի տրամադրում: ԵՄ ներկայացուցիչը պատասխանեց` ասելով, որ ԵՄն նախ պետք է ստանա «հստակ առաջարկներ»: Ավելի ուշ 2008-ի ցույցերը բռնությամբ ցրելու գործով կառավարությունը մեղադրանքներ ներկայացրեց Յուրի Խաչատուրովին, որը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարն է: Սա Ռուսաստանի գլխավորությամբ ռազմական դաշինք է: Այս որոշումից առաջ Մոսկվայի հետ չէին խորհրդացել և Մոսկվայում զարմացած էին: Օգոստոսին ՓաշինյանԹրամփ հանդիպում կազմակերպելու ուղղությամբ հրապարակային ջանքեր էին գործադրվում, բայց անարդյունք: Դրանից հետո Գասպարյանի նախորդը հրաժարական ներկայացրեց

«Սա նախորդ կառավարության քաղաքականության շարունակությունն է` պաշտոնների նշանակել մարդկանց, որոնք բավականաչափ գիտելիքներ չունեն իրենց պաշտոնի համար: Փաշինյանի մարդիկ չունեն արտաքին քաղաքականության ձևակերպված տեսլական: Նրանք հստակ ընկալում չունեն, թե արտաքին քաղաքականության հարցերում Հայաստանն ինչ դիրքորոշում պետք է ունենա: Որոշ պաշտոնյաների նշանակումների շուրջ թափանցիկության բացակայությունը նշանակում է, որ իշխանությունը կենտրոնացած է Փաշինյանի շուրջ: Մենք Հայաստանում տեսնում ենք քաղաքական փակ համակարգ»,- Eurasianet-ին ասել է Մեծ Բրիտանիայի Լեյչեսթերի համալսարանի դոկտոր և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով վերլուծաբան Էդուարդ Աբրահամյանը

Write a comment