Պահպանել լեզուն

Պահպանել լեզուն

Երբ Հուրի Բերբերյանը դարձավ Մեղրունի միության նախագահ 2016 թ. UCI- ի հայագիտական հետազոտությունների ամբիոնում, նա տեսիլք ուներ, թե ինչպիսին պետք է լինի դպրոցի հումանիտար ծրագիրը:

Դոնորների օգնությամբ (Հարավային Կալիֆոռնիան ամենամեծ հայկական համայնքի կենտրոնն է), նրա տեսլականը կենտրոնանում է հայոց պատմության համապարփակ մոտեցման վրա, ներառյալ «Հայերն ու Հայաստանը ժամանակակից համաշխարհային պատմության մեջ» և «Հայերն ու Հայաստանը հին ժամանակներից մինչև նոր շրջան» ծրագրերը: Սակայն Բերբերյանը ցանկություն է հայտնել ավելի խորացնել ուսումնական ծրագիրը:

Նրա համար դա նշանակում էր ընդգրկել արևմտահայերենի դասեր ծրագրում:

Ինչու՞մն է առանձնահատկությունը՝ հաշվի առնելով, որ Հայաստանը Մերիլենդ նահանգի չափ տարածք ունեցող մի ազգ է, որը Թուրքիայի արևելյան հարևանն է Եվրասիայում: Քանի որ հայերի մեծամասնությունը բաժանված է եղել ռուսական և օսմանյան կայսրությունների միջև, 19-րդ դարում առաջ եկան երկու՝ արևելյան և արևմտյան հայեր:

2010 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕն արևմտահայերենը դասեց վտանգված լեզուների շարքին մեծամասամբ այն ​​պատճառով, որ գրեթե բոլորը, ովքեր խոսում են այդ բարբառով գտնվում են սփյուռքում ու կամ Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված 1915-1918թթ. հայերի ցեղասպանության փրկվածների ժառանգներն են կամ փախստականներ: Հայաստանի Հանրապետությունում արևելահայերենն այժմ առաջնային լեզուն է, և դպրոցում սովորում են միայն արևելահայերեն:

«Ինձ և դոնորների համար շատ կարևոր էր, որ արևմտահայերեն դասավանդվի ոչ թե այն պատճառով, որ այն ավելի լավն է, քան արևելահայերենը կամ նման ծիծաղելի բան, բայց քանի որ այն մահանում է», ասում է Բերբերյանը: «Սա այն լեզու է, որը ցեղասպանությունը փորձել է վերացնել՝ այն կրողներին վերացնելու միջոցով: Այսպիսով, պատմականորեն շատ կարևոր է արևմտահայերենի ժառանգներին պահպանել և փոխանցել այս լեզուն:

Մշակութային հաջորդականություն

Եռամսյակային դասընթացների գաղափարը որոշակի թերահավատություն է առաջացրել սկզբում: Մարդիկ չէին համոզվում, որ ուսանողները հետաքրքրված են նման առաջարկներով: Սակայն , ի զարմանս նրանց, հայերենի 1A դասարանը արագորեն հավաքվեց ու հասավ առավելագույնի:

Կրիգեր դահլիճում դասարանն անցկացնում է շաբաթը երկու անգամ դասընթաց և սովորում արևմտահայերենի հիմքերը: Մի մեծ սեղանի շուրջ ուսանողները կամ կարդում են կամ քննարոկում որևէ գիրք: Դասախոս Թալեր Չախինյանը պատմում է նրանցից երկուսի մասին, ովքեր մանկուց գիտեն արևելահայերեն:

«Դա, ըստ էության, շատ ավելի մոտ է, քան կարծում էի », – ասում է երրորդ կուրսի քաղաքագիտության ամբիոնի ուսանող Թերեզա Ագեսյանը:

Սենյակի կենտրոնում Չախինյանն ընթերցում է մի հատված՝ պարզելու համար դրա նշանակությունը: Բարաբ բառը հայտնվեց տեքստում, սա նոր խոսք է արևելյան հայերեն իմացողների համար: Դասախոսը բացատրում է, որ չնայած տառացիորեն նշանակում է դատարկ, այն կարող է օգտագործվել որպես վիրավորական բառ հիմարություն իմաստով:

Ուսանողներից մեկը միջամտում է. «Հեյ, իմ տատիկն է ինձ այդպես անվանում»:

Բերբերյանը նայում է դեպի ապագա արևմտահայերենի շարքի հաջողության արդյունքում: Նա հույս ունի կառուցել հայագիտության կենտրոն, որը կենտրոնացած է սփյուռքի վրա և կունենա հայ կանանց և գենդերային հետազոտությունների ամբիոն:

«Ես ուզում եմ, որ մեր ծրագիրը լինի այնպիսի վայրում, որտեղ կարող է աճել համայնքը և մշակույթը», ասում է նա, – «ոչ միայն հայագիտության ոլորտի նպատակներին ծառայելու, այլև անմիջական կապ ու համագործակցություն հաստատելու ավելի մեծ ոլորտների և համալսարանի կրթության, հետազոտության ու հանրային ծառայության առաքելության հետ»:

Հոդվածի բնօրինակն՝ այստեղ:

 

Write a comment